av   

                          diran     

    agir   

    mar    

av       :   Min av vexwar.    /    Jiyan bê av nabe.   /    Xecê avê bîne.
diran    :   Diranê min diêşe.   /   Diranê xwe firçe bike.   /  Êşa diranan zor e.

agir      :   Agirê Newrozê geş e.   /  Mizgînê agir dada.  /  Zarokan ji agir dûr bike.

Mar      :   Mar di erdê re dişêle.   /   Mar kete kunê.     /   Bi marî  neleyîze.

        bizin    

                                    balon   

             bacan   

  otomobîl    

bizin   : Bizin şîr dide.   /   Bêrîvan bizinê didoşe.    /    Ji bizinê re karik çêbû.

balon  :Zinar bi balonê dileyîze.  /  Balona Azad teqiya.  /   Şîlan balonek kirî.

bacan : Baxçe tije bacan e. /Bacan sor û xweşik e. /Berfîn ji dikanê bacan kirîn.
Otomobîl : Otomobîla me tune.  /  Zilan otomobîlê diajo.  /  Otomobîl bi lez diçe.

  tac   

  canî   

  cûcik  

    fîncan  

tac  :  Aqil taca zêrîn e./Tac li serê şah e. / Herkes nabe xwedî tac. 

Canî :  Canîyê qemer dihîre.  / Ji mehînê re canî çêbû.  / Canî li mêrgê diçêre.

Cûcik: Mirîşkê cûcik deranîn.  /  Cûcik zad dixwe.  /  Mar dijminê cûcikan e.

Fîncan: Qehwe bi fîncanê tê vexwarin.  / Fîncan şikest.  /  Nefel fîncanan dişo.

defter        

dar     

  dest    

dil    

defter: Şehla li defterê dinivîse./Berîtan defterek kirî. /Defter li ser maseyê ye.

dar: Baxçeyê me tije dar e. /Darên daristanê geş in./Kurmê darê ji darê ye

dest: Dest bi dest hêz e./Destê xwe bide destê min. /Em destê dayîkan diramûsin.

dil : Dilê evîndaran geş e. /Berîtan bûye dîla dil. /Dilê min bi zarokan ve ye.

 
     pel   

      elok    

ker   

   zebeş  

pel : Payîzî pel diweşin. / Pelên darê kesk in. / Pelên weşiyayî li ber bayî çûn.

elok : Hêkên elokan mezin in. / elok li ser sergo ye. / elok xwe piz dike.

ker : Ker dizire. / Bar li kerê dikin. / ker dostê mirovan e.

zebeş:Zebeşên Amedê navdar in. /Havînî zebeş xweş e./ Zebeş li werzan çêdibin.

                          
          êlek    

                            hêk   

      pê    

            kêr    

êlek : Êlek sor e. / Min êlekek da çêkirin. / Azad êlek lixwe kir. 

hêk :  Mirîşka me hêkan dike. / Berfîn hêk qelandin. / Zerka hêkê xweş e.

pê : Kendal li ser pêya ye. / Azad sol kire pêyê xwe. / Pitik bi pêya ketiye.

kêr : Kêrên ji pola baş in. / Kêr hesin nabire ./ Zînê nan bi kêrê qut kir.

  fîl      

 

  balafir  

      find   

                  zerafe   

fîl : Fîl ajalekî mezin e. / Diranên fîlan biqedrin. / Li Hindê gelek fîl hene

balafir : Balafiran cîhan piçûk kiriye. / Balefir difire. / Balefirê li balefirgehê danî.

find : Find ronahiyê dide. / Ronahiya findê lawaz e. / Zîlan find vêxist.

zerafe : Stûyê zerafe dirêj e. / Zerafe li Afrîqa dijî. / Pihîna zerafe pir bihêz e.

gêzer  

  gêzik 

  gore    

  guh   

gêzer : Kêvroşk ji gêzerê hez dikin./Gêzer di bin erdê de çêdibe./Zînê gêzer xwar. 

gêzik : Gêzik jib o maliştinê ye./Şehla bi gêzik hewşê dimalê./Gêzik li ber dîwêr e.

gore : Goreya hirî germ e. /Berfîn gore kişand pêyê xwe. / Gore sor e.

guh : Guh deng dibihîze. /Guhê ixtiyaran giran dibe. /Guh paqijiyê dixwaze.

 
                  hirmî    

                 hirç    

hesp  

 
    hêştir  

hirmî : Hirmî mêweyek xweş e. /Hirmî ku digihe dikeve xwar. /Serhat hirmîyê dixwe.

hirç : Hirç kete kunê. / Hirç dizane bireqise. / Hirç ajalek kovî ye.

hesp: Hespê bezek êmê xwe zêde dike./Hesp li merge diçêre./Delîl siwarê hespê ye.

Hêştir : Hêştir li Erebistan dijîn. /Hêştir giran dimeşe. /Zînê li hêştirê siwar bû

  dil    

                   lepik

       ling    

 mişk    

dil : Dilê min xemgîn e. / Hêlîn ji dil çû. / Dilê Berfîn geş e.

lepik: Lepikê min ji çerm e. / Min lepik kirin destê xwe. / Min cotel lepik kirî.

ling: Her êvar lingê xwe bişo. / Zînê şimik kire lingê xwe./ Lingê min tevizî.

mişk: Mişk ji penêr hez dike./ Mişk kete xefkê. / Pisîk dijminê mişk e.

  dîk   

                 îsot   

 gustîl    

 keştî   

dîk : Dîk her sibeh bang dide. / Dîk hêkan nake. / Mirîşk û dîk bi hev re diçêrin.

îsot: Rihayî ji îsotê hez dikin./ Ji îsotên tûj hez nakim. / Zînê îsot qelandin.

gustil: Gustîla min zêr e. / Min gustîla xwe winda kir./ Zînê gustil kire tilya xwe.

keştî :Keştî  di ser deryayê re diçe./Ez li keştîyê siwar bûm./Keştî barên giran dikişîne.

                   jûjî   

       roj     

   rojname   

  kêvjal   

jûjî : Mar ji jûjî ditirse./ Eyarê jûjî bi strîye./ Jûjî ji giyayê tirşo hez dike.

roj :Roj çavkaniya jiyanê ye./Roj ji rojhilat dihile./Pêwîste mirov berê xwe bide rojê
rojname:Welat rojnameyeke kurdî ye./Zînê rojname xwend,/Rojname nûçeyan dide.

kêvjal : Kêvjal di avê de dijî./kêvjal kêzikan dixwe./ Kêvjal tilya min gez kir.

birek   

    kûsî  

kund   

                             kevçî     

birek: Xerat birekê bi kar tîne. / Birek daran dibire. / Azad birek anî. 

kûsî: Kûsî giran dimeşe. / Kûsî xwe kişand qêlik. / Kûsî giya dixwe. 

kund: Kund li sere dare ye. / Kund bişevê dixwîne. / Çavên kund fireh in. 

kevçî: Kevçî jib o xwarinê ye./Zînê savarê bi kevçî dixwe./Kevçî di kevçîdanê de

       lêv      

     lîmon        

   xezal       

     kulî      

lêv :  Bê lêv xeberdan nabe. / Lêva Şehla kul bûye. / Lêv li pêşiya ziman e.

lîmon: Lîmon pir tirş e. / Rengê lîmonê zer e. / Zînê lîmonê diguvêşe.

xezal : Xezal ajalek delal e. / Xezal pir xurt e. / Çavên xezalan reş in.

kulî: Kulî dikevin nav dexlê. / Çivîk kulîyan dixwin. / kulî diqeviz e.

                       mûz   

   masî   

  gamêş   

meymûn   

mûz : Meymûn ji mûzê hez dikin./Mûz mêweyek xweş e./Qeşartina mûzê hêsan e.

masî : Masî avjeniyê dike./ Goştê masîyan sûdewar e./ Semasî pir xeter e

gamêş: Gamêş ji avê hez dike./ Gamêş ajalekî kedî ye,/ Cot bi gamêşan dikin.

meymûn: Meymûn li ser dare dileyîze./Meymûn pir çalak e./Li Afrîqa meymûn pir in.

     nan      

   trên        

       hûrbîn    

      reng    

nan: Nanê mêran li mêran bideyn e./ Nanê tenurê xweş e./ Berfin nan dixwe.

trên: Trên li ser rêya hesin diçe./ Trên li stasyonan radiweste./ Serhat li trênê siwar bû.

hûrbîn: Nivîs bi hûrbînê tê xwendin./ Hûrbîn tiştan mezin dike./ Hûrbîna min heye.

Reng: Rengê me kesk û sor û zer e./ keskesor hrft rengî ye./ Rengê esman şîn e.

     ordek        

    otobus     

       sol   

                                 gog   

ordek : Refek ordek diçêre./ Ordek di golê de ye./ Ordek ji avê hez dike.

otobus: Otobus bi rê ket./ Rêwingî ji otobusê peya bûn./ Otobus li rawestgehê

rawestiya.

sol: Sola min ne boyaxkirî ye./ Zînê cotek sol kirî./ Min sola xwe exist lingê xwe.

gog: Serhat bi gogê dileyîze./ Goga Serhat teqiya./Serhat dixwaze gogekê bikire.

                          penîr   

            pîvaz     

perçemek   

                pênûs    

penîr: Her taştê penîr dixwim./ Penîr ji şîr tê çêkirin./ Kîloya penîr bi 6 lîrayan e.

pîvaz: Hinek nan û pîvazê dixwin./ Pîvaz dikeve nav gelek xwarinan./Zînê pîvaz şikand.

perçemek: Perçemek bişevê derdikeve./Prçemek bê pirç e./Perçemek di şikeftan de dijî.

pênûs: Nivîs bê pênûs nabe./Pênûs amûreke nivîsê ye./Serhat pênûs kire çente.

                     beq   

        qaz    

meqes   

   pirteqal   

beq: Beq dike qurequr./ Beq pir tirsonek e./ Beq nequrê dê bidirê.

qaz: qaz ajalek lîs e./ Ordek û qaz li ber avê ne./ Qaz li nav zûrik diçêrin.

meqes: Meqes qumaş dibire./ Dayîkê meqes anî./ Meqes li serr masê ye.

pirteqal: Pirteqal tije vîtamîna C ye./ Pirteqal pir xweş e./ Ji pirteqalan hez dikim.

    şêr    

            kêvroşk    

    tîr  

   rovî  

şêr: Şêr şêr e, çi jin e çi mêr e./ Şêr ajalek dirinde ye./ Şêr serwerê ajalan e.

kêvroşk: Kêvroşk gêzeran dixwe./Tajî dijminê kêvroşkê ye./Kêvroşkê heft çêlîk anîn.

tîr: Tîr ji kevan filitî./ Tîr bi kevan tê avêtin./ Berê bi tîr û kevan nêçîr dihat kirin.

rovî: Rovî ajalek xapînok e./ Rovî mirîşkan dixwe./ Li Kurdistanê rovî pir in.

    sêv   

  stêr     

  se    

    sêvik   

sêv: Dar tije sêv e./ Berfîn sêvê diqeşêre./ Sêv ji dare weşiyan

stêr: Stêr li esman diçirise./ Stêra sibihê hilat./ Stêr ji esman rijiya xwar.

Se: Se direyê karwan dibûre./ Se dike ewt ewt./ Gur ji se ditirse.

sêvik: Sêvik di bin erdê de çêdibe./ Zarok sêvikan dixwin./ Ez ji sêvikan hez dikim.

             şûr    

        şeh   

      şîr   

                     
                            şûşe    

şûr: Serhat şûrkêşekî baş e./ Şûr ji pola tê çekirin./ Şerê bi şûr dema kevin bû.

şeh: Berfîn porê xwe şeh dike./ Diranê şeh şikestin./Şehê min di berîka min de ye. 

şîr: Şîr ji ajalan tê wergirtin./Vexwarina şîr pir baş e./Her sibeh qedehek şîr   vedixwim.

şûşe: Şûşe tije av e./ Şûşe bikeve dê bişikihe./Serhat şûşe vala kir.

                            tirî   

                              tûtî   

 pirtûk   

  tîmsah   

tirî: Tirî li nav rezan çêdibe./ Li Kurdistanê gelek rezên tirî hene./Dims ji tirî çêdibe.

tûtî:Tûtî mina mirov diaxive./ Tûtî di qefesê de ye./ Tûtî çûkek rengîn e.

pirtûk:Pirtûk dostê herî baş e./Ez ji xwendina pirtûkan hez dikim./Azad pirtûk xwend.

tîmsah: Tîmsah ajalekî xeternak e./ Tîmsah di avê de dijî./ Tîmsah goştxwir e.

  utî

    guh   

gul   

    kurm   

utî: Berfîn kiras utî dike./ Utî cilan rast dike./ Utî sincirî ye.

guh: Guh dengan dike./ Divê mirov guhê xwe paqij bike./ Guhê min diarihe.

gul:Bilbil evîndarê gulê ye./ Bêhna gulê çiqas xweş e./Gulek besî xweşiya dilekî ye.

kurm: Kurm qûrm qul kir./ Kurmê dare ji darê ye./ Kurm dare dirizîne.

        bilûr 

            brûsk 

        çûk 

dûpişk 

bilûr: Bilûr sazamûreke kurdan e./ Şivan li bilûrê dixe./ Dengê bilûrê zîz e.

brûsk: Dema brûsk vedide baran dibare./ Brûsk li nav ewran vedide./ Brûsk dike ronahî.

çûk: Çûk li ser çiqlê dare ye./ Refê çûkan difire./ Çûk kulîyan dixwe.

dûpişk: Dûpişk li welatên germ dijîn./ Dûpişk bi mirov ve didin./ Jehra dûpişk heye.

      çav   

            kevok   

         bivir    

   berçavk   

çav: Çav organek nazik e./ Mirov bi çavan dibîne./ Çavan veke da tu bibînî.

kevok: Kevok dawera aştiyê ye./ Cotê kevokan difirin./ Meşa kevokê delal e.

bivir: Bivir daran dibire./ Bivir ko bû min siqa kir./ Bivir ji pola ye.

Berçavk: Bê berçavk nikarim bixwînim./ Jib o rojê jî berçavk hene./ Berçavka min şikest.

    mêwe      

     wêne      

  ewr      

           kew      

mêwe: Mêwe jib o jiyanê pêdivî ne./ Hemû cure mêwe xweş in./ Zarok ji mêwe hez dikin.

wêne: Wêneyê min daleqandiye./Berfîn wêneyê min kişand./Wêne şahidên dema bûrî ne.

ewr:Nîşana baranê ewr e./ Ewrên reş ewrên baranê ne./Ewr li esmana tîr bûne.

kew:Kew qaqebo dike./Kew sembola çiyayên Kurdistanê ye./ Kewê ribate dixwîne.

      xalxalok  

      xanî   

          xaç   

  berx   

xalxalok: Xalxalok kêzika biharê ye./ Xalxalok li nav çîmen digere./

xanî: Xanîyê me mezin e./ Me xanî ava kir./ Xanîyê me li nava gund e.

xaç: Xiristiyan xaçê dikin stûyê xwe./Li dêrê xaç heye./Wêneyê Îsa li ser xaçê ye.

berx: berx li nav giyê diçêrin./ Berxê nêr ji bo kêrê ye./ Berx dibe beran

    ziman    

         zengil   

           zerik   

       derzî   

ziman: Ziman daqoqê serî ye./Zimanê şîrîn her tişt e./Zimanê dirêj ne baş e

zengil: Zengilê derî lê dixe./ Zengilê karberdanê lêda./ Bi zengil re em ketin sinifan.

zerik: Ez bi zerikê avê vedixwim./ Zerik li ser masê ye./ Berfîn zerik bir.

derzî: Derziya dirûnê di guloka ta de ye./ Min qutikê xwe bi derzîyê dirût./ Derzî winda bû.